Dak, ramen en verwarming: de sleutelprioriteiten bij een slimme renovatie

Met de nakende start van Batibouw schakelt de geest van veel Belgen stilaan over naar de “renovatiemodus”. Het moment lijkt aangebroken om werken uit te voeren aan mijn woning, temeer omdat de overheid recent besliste om de sector een duwtje in de rug te geven door het btw-tarief van 6% te behouden.

Dit jaar of volgend jaar zullen veel Belgen renovatiewerken aanvatten. Helaas is de stap van intentie naar uitvoering nooit eenvoudig geweest. Vandaag is dat zelfs nog minder het geval, gezien de normen rond energie-efficiëntie die de aard van de uit te voeren werken complexer maken. Welke ingrepen krijgen prioriteit? Waar begin ik? Tot wie richt ik me? Het zijn allemaal vragen die een antwoord vereisen vóór ik eraan begin.

Als het budget waarover ik beschik of dat ik kan (of moet) lenen het onvermijdelijke vertrekpunt vormt voor alle werken (zie elders), dan is het zich goed en onafhankelijk laten adviseren minstens even verstandig.

“Het lijkt misschien vanzelfsprekend, maar je moet je eerst informeren of de werken die je plant al dan niet een bouwvergunning vereisen”, legt Didier Vander Heyden uit, architect van opleiding en actief als onafhankelijk EPC-certificeerder en -adviseur. “Sommige werken vereisen inderdaad geen vergunning. Een architect aanspreken is in elk geval een goed startpunt.”

Wat de prioriteiten betreft, wijst onze expert op drie aandachtspunten: het dak, het schrijnwerk en het verwarmingssysteem. “Een dak in goede staat is fundamenteel”, zegt hij. “Als het vervangen moet worden, is het beter om het meteen te isoleren. Zo niet, kan ik me beperken tot het isoleren van de zoldervloer als de zolder niet wordt gebruikt. Dat is eenvoudig en veel goedkoper. Andere makkelijke en goedkope werken zijn het isoleren van het plafond tussen de kelder en het gelijkvloers.”

Wat gevels betreft, weten we dat het in Brussel bijzonder moeilijk is om de voorgevel te isoleren, aangezien veel gemeenten om erfgoedredenen geen vergunning verlenen. Ik kan uiteraard langs binnen isoleren, maar dat heeft nadelen (ruimteverlies, verplaatsen van radiatoren…) die de factuur snel kunnen doen oplopen. “De achtergevel langs buiten isoleren is veel minder beperkend”, vervolgt onze gesprekspartner. “Maar als je dat doet, is het ideaal om tegelijk de ramen te vervangen, om koudebruggen te vermijden.”

De juiste vragen stellen

Wat het verwarmingssysteem betreft, hangt alles af van de ketel die ik heb. Moet die vervangen worden, dan vermijd ik best een terugkeer naar fossiele brandstoffen. “De toekomst is zonder gas of stookolie”, waarschuwt Didier Vander Heyden. “In Brussel zijn deze verbrandingsvormen bijvoorbeeld verboden in alle nieuwbouw. De warmtepomp is dan het alternatief.”

Maar er is een maar. “De warmtepomp roept inderdaad vragen op”, merkt de expert op. “Onder meer vanwege het geluid dat de buitenunit voor de buurt kan veroorzaken. Er bestaan normen en soms is een vergunning nodig.” Ook hier is informeren bij de gemeente cruciaal. Ik moet ook nagaan wat het elektriciteitsverbruik van mijn nieuwe warmtepomp zou zijn. Hoewel er vooruitgang is geboekt, blijven de verbruiken niet te verwaarlozen, onder meer afhankelijk van de samenstelling van het gezin.

Alle specialisten zullen zeggen dat een warmtepomp hand in hand gaat met zonnepanelen. Dat klopt, maar los van het prijskaartje moet ik het probleem in de juiste volgorde benaderen. Met andere woorden: vóór ik actie onderneem, moet ik eerst een grondige analyse maken van mijn werkelijke energiebehoeften. “Sommige architecten zijn goede raadgevers, net als een installateur die je vertrouwt”, legt onze expert uit. “Wat zonnepanelen betreft, moet ik mezelf de volgende vraag stellen: ‘Ga ik de elektriciteit verbruiken op het moment dat mijn panelen ze produceren?’ In de meeste gevallen verbruikt een huishouden energie ’s morgens en ’s avonds. Ik kan natuurlijk een batterij installeren om de elektriciteit op te slaan en later te gebruiken, maar dat is erg duur, zowel financieel als ecologisch.”

Mijn startbudget correct inschatten en me degelijk laten begeleiden blijven dus prioriteiten. In Brussel kunnen organisaties zoals Homegrade of het Réseau Habitat de nodige informatie verstrekken over energie, renovatie en premies. In Wallonië zijn het de SPW (Service public de Wallonie) en de Guichets Énergie Wallonie die waardevolle ondersteuning bieden. In Vlaanderen zijn verschillende diensten beschikbaar, onder meer online.

Het spreekt voor zich dat een beurs zoals Batibouw, die op één plek alle mogelijke ingrepen voor een lichte of zware renovatie samenbrengt, eveneens een niet te missen tussenstop is. Om concreet te zien wat ik wil realiseren en tegelijk te profiteren van het waardevolle advies van experts. Wie oren heeft, hore…