KBC Economics: Belgisch renovatietempo blijft ver achter op klimaatdoelstellingen

Het renovatietempo van Belgische woningen ligt al jaren veel te laag om de Europese klimaatdoelstellingen te halen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoeksrapport van Johan Van Gompel, senior economist bij KBC Economics. Willen we tegen 2050 CO₂-neutraal wonen, dan moet het huidige renovatietempo drie tot vier keer sneller. Tegelijk worden gezinnen geconfronteerd met hoge vastgoedprijzen, stijgende renovatiekosten en een kluwen aan regels en premies.

Renovatie-intensiteit stagneert al 25 jaar

Volgens het rapport stagneert de renovatie-intensiteit in België al bijna een kwarteeuw. Het aantal renovatievergunningen in verhouding tot het bestaande woningbestand blijft al die tijd rond hetzelfde niveau schommelen. Tijdens de coronacrisis was er wel een tijdelijke piek, maar intussen is het aantal vergunningen opnieuw gedaald tot een uitzonderlijk laag niveau. Dat is problematisch, want het Belgische woningpark is oud en energie-inefficiënt. Een groot deel van de woningen dateert van vóór 1981: 66% in Vlaanderen, 78% in Wallonië en zelfs 93% in Brussel. Nieuwbouw blijft beperkt, zeker sinds 2011. Bovendien behoort België, na Luxemburg, tot de slechtste leerlingen van de EU27 wat betreft uitstoot door verwarming en koeling van woningen.

Veel drempels, financieel en niet-financieel

Het onderzoek wijst op een combinatie van drempels die renovaties afremmen. De hoge kostprijs van renovaties, strengere duurzaamheidsnormen en vaak lange terugverdientijden wegen zwaar door, zeker voor gezinnen die een woning kopen én moeten renoveren in een sterk gestegen vastgoedmarkt. Daarnaast spelen ook andere factoren een rol, zoals vergrijzing, kleinere huishoudens, beschermde gebouwen, een tekort aan aannemers en een gebrek aan duidelijke informatie over renovatiemogelijkheden en premies. Hoewel de uitstoot door verwarming en koeling tussen 2008 en 2023 bijna drie keer sneller daalde dan het Europese gemiddelde, is die vooruitgang volgens KBC genuanceerd. Een deel van de daling is te verklaren door de overstap van stookolie naar aardgas en door eerder beperkte renovaties. Slechts 10% van de Belgische woningen wordt vandaag verwarmd met hernieuwbare energie, tegenover 25% gemiddeld in de EU27.

Enorme investeringsopgave

De resterende uitdaging blijft bijzonder groot. Om de Europese doelstellingen te halen, moet naar schatting nog zo’n 80% van het Belgische woningbestand worden aangepakt. De totale investeringskost wordt geraamd op ongeveer 350 miljard euro. Daarbij zorgen onzekerheden over vergrijzing en de toekomstige prijs van fossiele brandstoffen voor extra complexiteit. Volgens KBC is het daarom cruciaal om drempels weg te werken, onder meer via betere begeleiding, duidelijke informatie en blijvende ondersteuning van kwetsbare huishoudens. Renovaties gebeuren immers vaak bij een eigenaarswissel, wat een vlottere doorstroming op de woningmarkt extra belangrijk maakt.

Meer investeringsbereidheid bij gezinnen

Tegelijk tonen cijfers uit de kredietportefeuille van KBC dat gezinnen wel degelijk bereid zijn om te investeren in hun woning en energiebesparing. In 2025 steeg het aantal nieuwe renovatiekredieten met 14%, terwijl het aantal energieleningen toenam met 19%. Vooral investeringen in thuisbatterijen (+160%) en warmtepompen (+30%) kenden een sterke groei. Digitalisering speelt daarbij een belangrijke rol: 73% van de leningen op afbetaling en 20% van de hypothecaire kredieten worden vandaag digitaal opgestart. Om starters tegemoet te komen in een steeds moeilijker betaalbare woningmarkt, introduceerde KBC eind 2025 een financieringsoplossing waarmee tot 100% van de woningwaarde kan worden geleend. Volgens de bank is dat geen structurele oplossing, maar wel een antwoord op de acute uitdagingen waarmee jonge kopers worden geconfronteerd.

Financiële steun alleen volstaat volgens KBC echter niet. Uit onderzoek blijkt dat 69% van de Belgen zich onvoldoende geïnformeerd voelt over EPC-normen en renovatie-ondersteuning, en dat 71% niet weet op welke premies of hulp ze recht hebben. Meer dan zes op de tien Belgen staan daarom open voor een digitaal platform dat alle wooninformatie bundelt.

Vanaf maart lanceert KBC daarom MyHome in KBC Mobile, een dashboard dat gezinnen inzicht geeft in hun woningbudget, de waarde van hun woning, renovatieplanning, energieverbruik en attesten. Het platform brengt leningen, verzekeringen, renovatieadvies en energie-inzichten samen op één plek.