De verborgen renovatiegolf in Franse skistations

In Frankrijk is het toeristisch vastgoed in skigebieden verouderd. Meer dan 80% bestaat uit tweede verblijven, waaronder tal van toeristische residenties die meer dan 30 jaar geleden werden gebouwd. Hoe zorgen skigebieden voor hun energietransitie? We nemen het voorbeeld van Les Menuires, in Les 3 Vallées, dat eigenaars steun biedt om hun pand te renoveren…

Zijn de gebouwen in Franse skigebieden energieverslindende woningen? In 2023 bijvoorbeeld werd 78% van de toeristische bedden in Serre Chevalier gediagnosticeerd of ingeschat als “energieverslindend”, met een EPC (Energieprestatiecertificaat) van klasse F of G, zo viel te lezen op de officiële website van het SIVM (Syndicat Intercommunal à Vocations Multiples) van Serre Chevalier. Concreet vertoonde toen 80% van de toeristische residenties in het skigebied in de Hautes-Alpes een slechte energiescore, wat hun verhuur op termijn in gevaar kan brengen.

Een studie uit 2023 van de Fédération Nationale de l’Immobilier, de grootste beroepsorganisatie van vastgoedprofessionals in Frankrijk, toonde aan dat “het aandeel energie-intensieve woningen veel groter is in skigemeenten (38%) dan in alle grootstedelijke gemeenten samen (21%)”. Zo wordt in het skigebied Piau Engaly (Pyreneeën) bijna het volledige toeristische woningaanbod (90%) beschouwd als energieverslindend en dreigt het de komende jaren verboden te worden voor verhuur, met evidente gevolgen voor de lokale economie.

Energieverslindende woningen verminderen

In Les Menuires, in Les 3 Vallées, ontstond het skigebied in 1966 toen de regering-Pompidou het grootschalige bergontwikkelingsbeleid “Plan Neige” lanceerde. Dit enorme project had als doel skistations te creëren en te ontwikkelen voor de middenklasse, op zoek naar recreatie. Dat leidde tot de bouw van talrijke appartementsgebouwen voor toeristen en eigenaars. Sindsdien zijn sommige appartementen echter “in hun oorspronkelijke staat” gebleven, ingericht volgens de normen van toen en met materialen die niet altijd duurzaam of energiezuinig waren.

“Het recreatief vastgoed in bergstations is verouderd, energie-intensief, onderbenut en slecht aangepast aan de hedendaagse noden”, zo staat te lezen in het programma France Tourisme Ingénierie rond “Renovatie van bergstations” van Atout France, het Franse agentschap voor toeristische ontwikkeling.

De gevolgen? Het toeristisch logiesaanbod wordt verzwakt (slechte gebruikskwaliteit en energieverslindende woningen), inwoners vinden moeilijk huisvesting door de gronddruk, terwijl economische operatoren moeite hebben om personeel aan te trekken door het gebrek aan aangepaste woningen.

Het terugdringen van energieverslindende woningen – slecht geïsoleerde woningen met energie-intensieve verwarming – is bovendien een doelstelling van de Franse Klimaat- en Veerkrachtwet, die de renovatie van woningen wil versnellen om tegen 2050 koolstofneutraliteit te bereiken.

De verhuur van de slechtst presterende woningen wordt geleidelijk verboden: woningen met label F mogen vanaf 2028 niet meer verhuurd worden, label E volgt in 2034. Toeristische seizoensverhuur in skigebieden met slechte isolatie wordt daardoor rechtstreeks getroffen. Gemeenten zetten dan ook sterk in op informatiecampagnes over deadlines en beschikbare financiële steun (verlaagd btw-tarief, lokale premies, energiecheque, renteloze renovatielening…).

Renovaties opschalen

“Wij zetten het werk voort dat enkele jaren geleden werd opgestart binnen een collectief van meerdere actoren onder leiding van Atout France rond de renovatie van toeristisch vastgoed en wonen in de bergen, om gezamenlijk de klimaatuitdagingen aan te pakken. Het doel is krachten te bundelen om modellen te ontwikkelen en renovaties in de regio’s op te schalen”, legt Laurence Rivail uit, directeur van de Espace Propriétaires in Les Menuires.

“De overheid ondersteunt bergstations zodat ze geen energieverslindende gebouwen blijven. Ongeveer 50 stations worden gedurende vijf jaar begeleid. Wij zijn verantwoordelijk voor het onthaal en advies aan eigenaars. Er is een politieke wil om de eigenaar te beschouwen als een volwaardige economische actor. Wij gaan met hen in dialoog en creëren een band. We adviseren hen om hun vastgoed te upgraden zodat het beter aansluit bij de verwachtingen van de klanten.”

Het programma France Tourisme Ingénierie “Renovatie van stations” wil de globale renovatie van recreatief vastgoed versnellen in 50 bergstations, met focus op klassieke mede-eigendommen en toeristische residenties.

In 2024 waren al 600 woningen gerenoveerd, goed voor 3.000 bedden en 3,9 miljoen euro aan steun. Vandaag zijn dat 666 gerenoveerde vakantiewoningen, goed voor 3.200 bedden en 4,6 miljoen euro aan toegekende subsidies.

Op het grondgebied van de Vallée des Belleville zijn er ongeveer 58.000 bedden, waarvan 27.000 in Les Menuires. Er is dus nog veel werk, maar de politieke wil is duidelijk aanwezig.

Eén van de grootste mede-eigendommen van de Alpen

Les Menuires ondersteunt mede-eigendommen in hun globale renovatie. In het gebouw Brelin, gebouwd in de jaren ’70 en sinds 2012 erkend als erfgoed van de 20e eeuw, bevinden zich 650 appartementen verspreid over twaalf verdiepingen en 300 meter lengte. Het is één van de grootste mede-eigendommen in de Alpen.

Brelin, ooit een energieverslindend gebouw, is geëvolueerd met de opwaardering van het station. Appartementen werden samengevoegd en heringericht. Zo ontstond het triplex Danchet, een voorbeeldappartement dat eigenaars moet inspireren tot een ecologisch verantwoorde renovatie.

“Wij kozen voor een tijdloze stijl, energiezuinige installaties (stralingsradiatoren, ledverlichting, kranen met drukbegrenzer…), functionele inrichting en betere energieprestaties (nieuwe ramen, verbeterde luchtdichtheid, isolatie van binnenmuren)”, aldus Laurence Rivail.

Eigenaars kunnen gratis advies krijgen bij de Espace Propriétaires om hun appartement te renoveren en beter af te stemmen op de energietransitie.

De weg naar energietransitie is lang, maar de beweging is duidelijk ingezet.