Dreigt een nieuwe energiecrisis? Dit betekent het voor jouw budget

De aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran, gevolgd door de Iraanse tegenaanval en de spanningen rond de Straat van Hormuz, hebben de energiemarkten meteen doen opschrikken. De Brent-olieprijs overschreed kort de grens van 80 dollar, terwijl de Europese gasprijs in enkele uren met meer dan 20% steeg. Voor Belgische gezinnen en wie wil renoveren is de vraag concreet: ga je meer betalen voor je energie… en voor je werken?

Volgens professor Damien Ernst (ULiège), specialist in energiemarkten, is het risico reëel, vooral voor gas. “We staan niet alleen voor een olieschok. De belangrijkste schok zou wel eens gasgerelateerd kunnen zijn, want ongeveer 20% van het wereldwijde LNG gaat via de Straat van Hormuz.”

Europa is bijzonder kwetsbaar. Sinds 2022 heeft het een groot deel van het Russische gas vervangen door vloeibaar aardgas (LNG) dat per schip wordt ingevoerd, onder meer vanuit Qatar. Als het maritieme verkeer langdurig verstoord wordt of als installaties voor gasliquefactie beschadigd raken, kunnen die volumes niet snel worden vervangen.“We zitten op enkele raketten van een gascrisis vergelijkbaar met die van 2022, al zou ze misschien iets minder zwaar zijn”, waarschuwt Damien Ernst. Voor deze crisis schommelde de gasprijs rond 33 dollar per MWh. Sommige scenario’s spreken nu over een terugkeer naar 70 dollar per MWh bij een langdurige escalatie.

Waarom Europa meer blootgesteld is dan de Verenigde Staten of China

Niet alle grote economische blokken zijn even kwetsbaar.

De Verenigde Staten beschikken over een gasmarkt die grotendeels losgekoppeld is van de rest van de wereld, met prijzen rond 9 à 10 dollar per MWh. Ze produceren ook massaal schalieolie en kunnen indien nodig exportmechanismen activeren om de binnenlandse prijzen te beperken.

China heeft op zijn beurt grote strategische reserves aangelegd en beschikt over een zeer gediversifieerde energiemix (steenkool, kernenergie, hernieuwbare energie).

Europa daarentegen blijft sterk afhankelijk van invoer en moet zijn voorraden opnieuw aanvullen vóór de winter.“Europa is duidelijk het meest blootgesteld van de grote blokken”, meent Damien Ernst.

Wat betekent dit concreet voor je factuur?

Elektriciteit en gas

Als de gasprijs sterk stijgt, zal de elektriciteitsprijs automatisch volgen, omdat een deel van de Europese productie nog altijd gekoppeld is aan gas. Gezinnen met een variabel contract worden als eerste getroffen.

Stookolie

De prijs van stookolie is rechtstreeks gekoppeld aan de olieprijs. Een duurzame stijging van de olieprijs zal zich snel vertalen in hogere leveringsprijzen.

Werken en renovatie

Dit is een cruciaal punt: een energieprijsstijging treft niet alleen je huishoudfactuur.

• Cement, staal, glas en bakstenen vergen enorm veel energie om te produceren.
• Synthetische isolatie en tal van olieafgeleide producten (membranen, kunststoffen, waterdichting) worden duurder wanneer de olieprijs stijgt.
• Transporteurs rekenen hogere brandstofkosten door.

Gevolg: offertes kunnen stijgen, soms al binnen enkele weken.

Moet je je werken uitstellen?

Die vraag is terecht. Maar de recente geschiedenis toont ook het omgekeerde: wanneer energie duur wordt, versnellen investeringen in isolatie, warmtepompen en zonnepanelen.

Een langdurige prijsstijging kan:

• de interesse in eigen zonne-energieproductie versterken,
• de vervanging van fossiele ketels versnellen,
• energiezuinige renovaties nog rendabeler maken.

Met andere woorden: de crisis kan paradoxaal genoeg bepaalde marktsegmenten stimuleren.

Een scenario dat nog onzeker is

Alles hangt af van de militaire evolutie. Een snelle de-escalatie zou de impact beperken tot een tijdelijke marktschok. Een langdurige sluiting van de Straat van Hormuz of aanvallen op strategische gasinfrastructuur kunnen daarentegen een nieuwe energiecrisis veroorzaken.

Voor Belgische gezinnen is voorzichtigheid aangewezen. Voor de bouwsector is waakzaamheid essentieel.

Eén ding is zeker: in een geopolitiek instabiele wereld is energie-efficiëntie niet langer alleen een ecologische keuze. Het is een bescherming tegen de wereldwijde volatiliteit van energieprijzen.