Verwarming zonder mazout: kan de transitie mislukken?

Terwijl Wallonië de uitfasering van stookolie versnelt om de verwarming te decarboniseren, geven installateurs, die in de frontlinie staan bij de burgers, een duidelijke waarschuwing: de transitie is noodzakelijk, maar zal niet slagen zonder rekening te houden met de technische, menselijke en economische realiteit op het terrein. Een enquête van Techlink, de Belgische beroepsfederatie van fabrikanten, distributeurs, installateurs en bedrijven actief in technisch onderhoud en energiebeheer, bij 241 professionals toont een sector die betrokken is… maar bezorgd over een traject dat vandaag als losgekoppeld van de technische beperkingen en economische realiteit wordt gezien.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn installateurs niet tegen de uitfasering van fossiele energie: 70 % begrijpt de noodzaak van decarbonisatie en 55 % is er voorstander van binnen een horizon van 10 tot 20 jaar.

Maar volgens Techlink, dat 241 professionals heeft bevraagd, springt één cijfer eruit: 80 % vindt dat de sector niet klaar is om deze transitie onder goede omstandigheden te begeleiden. Concreet: het draagvlak is er, maar de uitvoering vormt een probleem.

Een dagelijkse realiteit

Op het terrein worden installateurs geconfronteerd met een dagelijkse realiteit: slecht geïsoleerde gebouwen, beperkte budgetten en onvoldoende infrastructuur. Minder dan 40 % van de woningen is vandaag werkelijk compatibel met een performante warmtepomp.

De noodzakelijke renovaties kunnen echter zeer hoge kosten met zich meebrengen. Volgens Techlink zou het opleggen van te snelle deadlines leiden tot een impasse voor veel gezinnen. Installateurs zijn duidelijk: de warmtepomp maakt deel uit van de oplossing… maar kan niet het enige antwoord zijn. De obstakels zijn talrijk: hoge installatiekosten, elektriciteitsprijzen, noodzaak tot renovatie van het gebouw, beperkingen van het elektriciteitsnet…

“De technologie werkt wanneer de juiste voorwaarden aanwezig zijn. En die zijn in de meeste gevallen niet vervuld”, legt Jean-Bernard Cuvelier, Transition Manager Renewables bij Techlink, uit.

De uitfasering van stookolie hangt niet enkel af van individuele keuzes. Professionals wijzen op een algemeen gebrek aan voorbereiding: 75 % vindt de capaciteit van de elektriciteitsnetten onvoldoende, 90 % beschikt niet over voldoende informatie over warmtenetten en minder dan 5 % vindt gemakkelijk gekwalificeerd personeel voor deze technologieën.

Zonder een duidelijke territoriale visie worden beslissingen risicovol, zowel voor burgers als voor professionals.

“Het echte probleem”, stelt Techlink, “is het tekort aan arbeidskrachten”. Dit is het meest kritische punt uit de enquête: 95 % van de bedrijven heeft moeite om personeel te rekruteren. Zonder opgeleide installateurs is geen enkele transitie mogelijk, ongeacht de politieke ambities.

Bovendien is de vaststelling scherp: 96 % van de installateurs vindt dat de overheid hun realiteit onvoldoende begrijpt.

Kort samengevat zeggen installateurs geen nee tegen de uitfasering van stookolie. Ze vragen een geleidelijke en realistische transitie, technologische neutraliteit, afstemming met de staat van het gebouwenpark en de netwerken en een massieve investering in opleiding. Met andere woorden: de transitie organiseren in plaats van ze te forceren.

De enquête geeft een duidelijke boodschap: de decarbonisatie zal mislukken als ze wordt opgelegd zonder rekening te houden met het terrein. Maar ze kan slagen als ze samen met de professionals wordt opgebouwd.