Na het VS-Iran-akkoord komt er mogelijk ademruimte voor de energieprijzen

De aankondiging van een vredesakkoord tussen de Verenigde Staten en Iran heeft meteen voor een golf van opluchting gezorgd op de internationale energiemarkten. De prijzen van olie en gas zijn maandag duidelijk gedaald, wat hoop geeft op een adempauze voor Belgische gezinnen die de voorbije maanden de gevolgen van de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten hebben gevoeld.

Maar zullen die effecten ook echt merkbaar zijn op de energiefacturen van particulieren? Het antwoord is genuanceerder dan het op het eerste gezicht lijkt.

Meteen opluchting op de markten

De belangrijkste verklaring ligt in het vooruitzicht op de volledige heropening van de Straat van Hormuz, een strategische zeeroute waar bijna 20% van alle wereldwijd verhandelde olie en een aanzienlijk deel van het vloeibare aardgas (LNG) doorheen passeert.

Zodra bekend raakte dat er een principeakkoord is bereikt, dat de komende dagen in Zwitserland zou worden ondertekend, reageerden de markten onmiddellijk.

De Europese gasprijs, die wordt verhandeld op de referentiemarkt TTF in Amsterdam, daalde met meer dan 5% tot ongeveer 44 euro per megawattuur, het laagste niveau in vijf weken.

De Brent-olieprijs verloor op zijn beurt meer dan 4% en zakte opnieuw onder de grens van 84 dollar per vat, terwijl de Amerikaanse WTI-olie bijna 5% goedkoper werd.

Investeerders rekenen simpelweg op een normalisering van de energiebevoorrading.

Gas: het snelste effect voor Belgische gezinnen

Voor Belgen is aardgas waarschijnlijk de energiebron die het snelst van deze ontspanning kan profiteren.

In België volgen variabele contracten de evolutie van de groothandelsmarkten relatief snel, meestal met een vertraging van één tot twee maanden.

Toch hoef je geen terugkeer te verwachten naar de prijzen van vóór de crisis.

Voor de spanningen in het Midden-Oosten oplaaiden, schommelde de gasprijs rond 32 euro per megawattuur. Ondanks de daling van maandag blijft de prijs nog altijd aanzienlijk hoger, met ongeveer 44 euro per megawattuur.

Met andere woorden: de markt heeft een deel van de geopolitieke risicopremie weggewerkt, maar lang niet alle prijsstijgingen van de voorbije maanden.

Voor Belgische gezinnen die met gas verwarmen, zou de impact wel voelbaar kunnen worden op de volgende facturen, op voorwaarde dat deze dalende trend aanhoudt.

Ook elektriciteit zou iets goedkoper kunnen worden

Hoewel het minder voor de hand ligt, is ook de elektriciteitsprijs in België nauw verbonden met de gasprijs.

Waarom? Omdat een groot deel van de Europese elektriciteit wordt geproduceerd in gascentrales. Die bepalen vaak de uiteindelijke prijs op de groothandelsmarkten.

Een duurzame daling van de gasprijzen zou dus geleidelijk ook de elektriciteitsprijzen kunnen doen dalen.

Het effect zal echter noch onmiddellijk, noch spectaculair zijn.

De Belgische elektriciteitsfactuur bestaat namelijk uit verschillende onderdelen:

• de energiekost zelf;
• de transportkosten;
• de distributiekosten;
• belastingen en heffingen.

Het deel dat rechtstreeks door de markten wordt beïnvloed, vertegenwoordigt doorgaans minder dan de helft van de totale factuur.

Gezinnen met een dynamisch energiecontract zullen als eerste profiteren van een eventuele prijsdaling.

Ook stookolie zou goedkoper kunnen worden

Eigenaars die hun woning met stookolie verwarmen, kunnen eveneens voordeel halen uit deze ontspanning.

De prijs van stookolie reageert doorgaans met enkele dagen vertraging op de schommelingen van de ruwe olieprijs.

Als Brent-olie duurzaam onder de 85 dollar per vat blijft, zou een prijsdaling in België vrij snel merkbaar kunnen worden.

Hetzelfde fenomeen zou zich trouwens kunnen voordoen aan de brandstofpomp, met een geleidelijke daling van de prijzen voor benzine en diesel.

Een akkoord dat nog broos blijft

Experts roepen wel op tot voorzichtigheid.

Het aangekondigde akkoord is voorlopig slechts een principeakkoord dat nog officieel moet worden ondertekend en vooral ook in de praktijk moet worden uitgevoerd.

Het minste militaire incident, een vertraging bij de volledige heropening van de Straat van Hormuz of een mislukking van de onderhandelingen kan de prijzen opnieuw snel doen stijgen.

De energiemarkten blijven immers bijzonder gevoelig voor geopolitieke spanningen.

Dat hebben we dit jaar nog gezien: toen het conflict escaleerde, piekte de Europese gasprijs tijdelijk richting 70 euro per megawattuur.

Voor Belgische gezinnen is de boodschap dus eenvoudig: ja, het akkoord tussen Washington en Teheran zou de prijzen van gas, elektriciteit en stookolie de komende weken kunnen doen dalen, maar het gaat eerder om een opluchting dan om een echte revolutie.