Brussel wil fors besparen op het Pack Energie: wat betekent dat voor renovaties?

Het energiebeleid rond renovatie zit in zwaar weer in Brussel. Nadat de Renolution-premies werden opgeschort, dreigt ook een ander belangrijk instrument fors te worden teruggeschroefd: het Pack Energie. Volgens informatie van Le Soir overweegt de Brusselse regering om dit begeleidingsprogramma al dit jaar sterk te verminderen, met een mogelijke volledige afschaffing in 2027.

Dat nieuws baart heel wat spelers in de sector zorgen, aangezien energetische renovatie een van de belangrijkste hefbomen is om de Europese klimaatdoelstellingen te halen en de energiefactuur van de Brusselaars duurzaam te verlagen.

Wat is het Pack Energie?

Het Pack Energie is minder bekend bij het grote publiek dan de Renolution-premies, maar speelt al zo'n vijftien jaar een belangrijke rol in Brussel.

Het programma biedt gratis energiecoaching en begeleiding aan verenigingen, lokale openbare diensten en kleine en middelgrote ondernemingen met maximaal 250 werknemers.

Concreet kunnen begunstigden technische ondersteuning krijgen om:

• een renovatiestrategie op lange termijn uit te werken;
• hun energieverbruik te analyseren;
• opvolginstrumenten in te voeren;
• renovatiewerken voor te bereiden en te begeleiden;
• de meest rendabele investeringen te identificeren.

Het doel is eenvoudig: organisaties die niet over interne expertise beschikken helpen om hun energieverbruik en hun CO₂-uitstoot te verminderen.

Een vermindering van 60% vanaf deze zomer

Volgens Le Soir heeft Leefmilieu Brussel de betrokken organisaties al geïnformeerd over een vermindering van ongeveer 60% van de middelen die vanaf juni aan het programma worden toegekend.

Nog verontrustender is dat het Pack Energie in 2027 volledig zou kunnen verdwijnen.

De maatregel moet nog officieel worden goedgekeurd door de Brusselse regering tijdens een vergadering op 2 juli.

Aan de basis van deze beslissing ligt de wens van het Gewest om de zogenaamde facultatieve subsidies voor verschillende organisaties te halveren in een bijzonder moeilijke budgettaire context.

Verenigingen en kmo's worden rechtstreeks getroffen

Twee organisaties worden bijzonder zwaar getroffen: Bruxeo, de federatie van de Brusselse non-profitsector, en UCM, die ondernemingen begeleidt.

In 2025 bedroeg het budget van het programma ongeveer 500.000 euro voor Bruxeo en 300.000 euro voor UCM.

Volgens de verdedigers van het systeem is het rendement nochtans ruim positief.

Bruxeo stelt dat de voorbije vijftien jaar honderden verenigingen en bedrijven werden begeleid, goed voor bijna zeven miljoen euro aan energiebesparingen.

Volgens de organisatie levert elke geïnvesteerde euro ongeveer twee euro aan besparingen op.

Een risico op vertraging van renovaties

Het verdwijnen van het Pack Energie kan zeer concrete gevolgen hebben.

Heel wat verenigingen die actief zijn in de gezondheidszorg, kinderopvang, de sector van personen met een handicap, het onderwijs en de cultuur beschikken over beperkte budgetten en kunnen geen beroep doen op dure private adviesdiensten.

Zonder technische begeleiding dreigen sommige projecten uitgesteld of zelfs geschrapt te worden.

Er bestaat ook een risico dat renovaties worden uitgevoerd zonder globale visie, waardoor de energieprestaties minder goed zullen zijn.

Experts uit de sector benadrukken al langer dat een geslaagde renovatie een coherente en meerjarige aanpak vereist.

Ook andere ondersteuningsprogramma's worden getroffen

Het Pack Energie is niet het enige programma dat onder de budgettaire besparingen lijdt.

Volgens Le Soir worden ook verschillende andere begeleidingsinstrumenten getroffen.

Dat geldt onder meer voor Homegrade, het Brusselse adviescentrum voor privéwoningen. De financiering daarvan werd beperkt tot de eerste zes maanden van het jaar en met 15% verminderd, zonder garanties voor de toekomst.

Ook Réseau Habitat, dat eigenaars en huurders begeleidt bij hun renovatieprojecten, zal minder middelen krijgen.

De bouwsector blijft evenmin gespaard.

Het programma BuildCircular, dat de overgang naar duurzamer bouwen ondersteunt, zou een kwart van zijn budget verliezen.

Hetzelfde geldt voor Construcity, een opleidings- en tewerkstellingspool gespecialiseerd in duurzame bouwberoepen.

Een beslissing die vragen oproept over de Brusselse klimaatstrategie

Deze aankondigingen roepen een fundamentele vraag op: hoe kan Brussel de renovatie van zijn gebouwenpark versnellen als tegelijk de instrumenten worden afgebouwd die die transitie net moeten ondersteunen?

Brussel beschikt over een van de meest energieverslindende gebouwenparken van het land. Een groot deel van de gebouwen werd opgetrokken vóór de invoering van de eerste moderne energienormen.

Om de Europese doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 te halen, zal het renovatietempo de komende jaren aanzienlijk moeten stijgen.

De opschorting van de Renolution-premies en de geplande besparingen op begeleidingsprogramma's kunnen de taak van gezinnen, verenigingen en ondernemingen dus aanzienlijk bemoeilijken.

De budgettaire uitdaging is reëel, maar professionals uit de sector herinneren eraan dat een energetische renovatie niet alleen een publieke uitgave is. Het is ook een investering die het energieverbruik, de CO₂-uitstoot en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen duurzaam vermindert.