Vlaanderen maakt stroom- factuur 80 euro goedkoper en gas evenveel duurder

Vlaanderen wil elektrisch verwarmen aantrekkelijker maken door de energiefactuur te hervormen. Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere heeft daarvoor een taxshift uitgewerkt waarbij een gemiddeld gezin jaarlijks ongeveer 80 euro minder betaalt voor elektriciteit, terwijl de factuur voor aardgas met hetzelfde bedrag stijgt. Ook wie verwarmt met stookolie zal meer betalen.

Met de hervorming wil de Vlaamse regering een scheeftrekking wegwerken waarbij gezinnen die investeren in een warmtepomp nog steeds relatief hoge elektriciteitskosten dragen door verschillende heffingen op de stroomfactuur. Door een deel van die lasten te verschuiven naar fossiele brandstoffen zoals aardgas, stookolie en steenkool, moet duurzaam verwarmen financieel aantrekkelijker worden. Voor een doorsneegezin gaat het om een budgetneutrale operatie, zo staat in de ontwerpteksten die De Tijd kon inkijken en die vorige vrijdag een eerste keer werden besproken in de ministerraad. De Vlaamse regering had een jaar geleden de algemene principes al goedgekeurd, maar gaf toen geen precieze ramingen. Nu is die impact wel becijferd. Voor een gezin met een standaard elektriciteitsverbruik van 3,5 megawattuur per jaar zou de Vlaamse taxshift de factuur met 80 euro doen dalen. Wie daarentegen op gas verwarmt en 17 megawattuur verbruikt, ziet de factuur met 80 euro toenemen. Voor een stookolieconsumptie van iets meer dan 23 megawattuur wordt de jaarfactuur 74,4 euro duurder.

De taxshift gaat in vanaf 2028 en wordt voor een gemiddeld gezin budgetneutraal opgevat: wat men wint op de elektriciteitsfactuur, verliest men ongeveer op de gasfactuur. De impact verschilt echter sterk naargelang het energieverbruik. Gezinnen die veel elektriciteit gebruiken, profiteren meer van de maatregel, terwijl woningen met een hoog gas- of stookolieverbruik de stijging sterker zullen voelen. Volgens de regering blijft de operatie neutraal of voordelig voor bewoners van een gemiddelde rijwoning, maar zal ze nadeliger uitvallen voor slecht geïsoleerde woningen die afhankelijk blijven van fossiele verwarming.

Om de elektriciteitsfactuur te verlagen, trekt Vlaanderen ruim 174 miljoen euro uit. Dat geld komt uit de opbrengsten van ETS2, de nieuwe Europese CO₂-heffing die vanaf 2028 fossiele brandstoffen voor verwarming en vervoer duurder maakt. Daarnaast verdwijnen bepaalde kosten, zoals steun voor warmtekrachtinstallaties en andere energieheffingen, gedeeltelijk van de stroomfactuur en worden ze doorgeschoven naar fossiele energiebronnen.

Toch is er kritiek. De Inspectie Financiën vindt dat de maatregel onvoldoende ver gaat om warmtepompen echt aantrekkelijk te maken. Volgens haar zou een grondige verlaging van de elektriciteitsnettarieven meer effect hebben. Vandaag is elektriciteit voor gezinnen nog altijd ruim vier keer duurder dan aardgas per verbruikte kilowattuur, terwijl experts stellen dat die verhouding idealiter rond twee op één zou moeten liggen om warmtepompen overal de voordeligste keuze te maken.

De Vlaamse taxshift staat bovendien niet op zichzelf. Samen met de federale accijnshervorming en de invoering van ETS2 zal de impact op energiefacturen de komende jaren verder toenemen. Vlaanderen verwacht dat tegen 2030 de elektriciteitsfactuur van een gemiddeld gezin met ongeveer 168 euro per jaar zal dalen, terwijl de aardgasfactuur met bijna 400 euro stijgt. Voor gezinnen die hun woning met stookolie verwarmen, kan de meerkost zelfs oplopen tot ongeveer 650 euro per jaar.

Met deze hervorming wil de Vlaamse regering de overstap naar duurzamere verwarmingssystemen versnellen en tegelijkertijd de klimaatdoelstellingen ondersteunen. Of de maatregel voldoende zal zijn om warmtepompen op grote schaal aantrekkelijker te maken, blijft voorlopig onderwerp van discussie.