Voorzichtig optimisme in de bouw

De Vlaamse bouwsector ziet voor het eerst sinds 2022 opnieuw tekenen van herstel. Vooral de activiteit, de werkvoorraad en de winstgevendheid trekken aan. Toch blijft het vertrouwen broos: veel bouwbedrijven zijn nog onzeker over de economie en hebben weinig ruimte om opnieuw te investeren.

“Voor het eerst sinds 2022 kleurt onze Bouwbarometer positief”, zegt Twain De Hondt, directeur van de studiedienst van Bouwunie. “We klokken af op 100,1 punten. Onze bouwbedrijven staan sinds lang opnieuw positief tegenover de toekomst.”

De Bouwbarometer is de driemaandelijkse conjunctuurindicator van Bouwunie voor Vlaamse zelfstandigen en kmo’s in de bouwsector. Een score boven 100 wijst op een positief evoluerende conjunctuur, een score onder 100 op een negatieve evolutie.

De stijging komt na enkele bijzonder moeilijke jaren. Sinds de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne kreeg de bouwsector af te rekenen met sterk stijgende materiaalprijzen, de energiecrisis, hoge looninflatie en geopolitieke spanningen. Vooral de nieuwbouw werd zwaar getroffen. Het hoge aantal faillissementen weerspiegelt die moeilijke marktomstandigheden.

Meer werk op de plank

Een eerste positieve ontwikkeling is de toenemende vraag naar bouw- en verbouwprojecten. 52 procent van de bouwondernemers is tevreden over de vraag naar zijn diensten. Eén op vijf is nog ontevreden.

Ook de werkvoorraad neemt toe. Het aandeel aannemers met minder dan drie maanden werk in portefeuille daalt van 41 naar 37 procent. Tegelijk beschikt 20 procent van de ondernemingen over meer dan zes maanden werk, tegenover 15 procent in het eerste kwartaal.

Daarmee komt de werkvoorraad opnieuw op het niveau van midden vorig jaar.

Winstgevendheid trekt aan

Ook financieel ziet Bouwunie een duidelijke verbetering. 42 procent van de bouwondernemingen is tevreden over de winstgevendheid, terwijl 24 procent ontevreden is. In het eerste kwartaal was nog een derde van de ondernemers ontevreden over de rentabiliteit.

De prijszetting ondersteunt die verbetering. 63 procent van de bouwbedrijven zegt momenteel met winstgevende prijzen te werken. Een derde draait break-even en slechts 4 procent werkt verlieslatend.

De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten hebben voorlopig geen grote impact op de rendabiliteit. Wel zegt 79 procent van de ondernemingen een lichte negatieve invloed te ondervinden van hogere energie- en transportkosten.

Economisch klimaat blijft zorgenkind

Het verbeterde bedrijfsbeeld vertaalt zich nog niet in breed economisch vertrouwen. 51 procent van de ondernemers is ontevreden over de economische situatie in de bouwsector. Slechts 11 procent is tevreden.

Ook voor de komende maanden blijft het pessimisme overheersen. 56 procent verwacht een negatieve economische evolutie. Dat is wel een verbetering tegenover het eerste kwartaal, toen nog 67 procent pessimistisch was. Het aandeel optimisten verdubbelt van 5 naar 10 procent.

Vooral de investeringsbereidheid van gezinnen en bedrijven baart zorgen. Ook de eigen investeringscapaciteit blijft beperkt. 35 procent van de bouwbedrijven verwacht onvoldoende ruimte te hebben voor nieuwe investeringen. Slechts 30 procent denkt daar wel voldoende capaciteit voor te hebben.

Dat verklaart volgens Bouwunie waarom het vertrouwen in een duurzaam herstel voorlopig beperkt blijft.

Financiële weerbaarheid verbetert

De financiële situatie van de bouwbedrijven trekt intussen licht aan. 46 procent verwacht de komende maanden zonder problemen aan alle financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Het aandeel ondernemingen dat financiële moeilijkheden verwacht, daalt van 20 naar 14 procent.

Op de arbeidsmarkt blijft de situatie stabiel. 83 procent van de bedrijven verwacht het personeelsbestand ongewijzigd te houden. 9 procent plant extra aanwervingen, terwijl 8 procent rekening houdt met een daling van het aantal werknemers.

Ook de concurrentiepositie blijft relatief stabiel. 13 procent van de ondernemingen beschouwt zijn concurrentiekracht als zwak, tegenover 22 procent die zich sterk gepositioneerd voelt.

Bouwunie vraagt extra stimulans voor nieuwbouw

Bouwunie ziet in de betere cijfers een kans om het herstel verder te ondersteunen. De organisatie pleit onder meer voor een btw-verlaging op nieuwbouw naar 12 procent.

Die verlaging moet volgens Bouwunie gelden voor de bouw en aankoop van de enige en eigen woning. Ook de bouw van woningen die minstens vijftien jaar worden verhuurd aan een natuurlijke persoon zou ervoor in aanmerking moeten komen.

“De komende kwartalen zullen moeten uitwijzen of de verbetering duurzaam is of eerder een tijdelijke opstoot”, zegt De Hondt. Volgens Bouwunie is het momentum er nu om de sector een extra boost te geven en het voorzichtige herstel te versterken.

Voorlopig blijft de organisatie daarom spreken van voorzichtig optimisme. De Bouwbarometer mag dan opnieuw boven 100 uitkomen, veel bouwbedrijven blijven kwetsbaar. “Er is niet veel nodig om het tij te doen keren”, waarschuwt De Hondt.

De Bouwbarometer wordt sinds 1996 opgesteld en geldt als conjunctuurindicator voor Vlaamse kmo’s en zelfstandigen in de ruime bouwsector, waaronder ruwbouw, afwerking, installaties en infrastructuurwerken. De jongste enquête werd in juni 2026 afgenomen bij een vast panel van Vlaamse bouw-kmo’s. Sinds het eerste kwartaal van 2026 gebruikt Bouwunie een gemoderniseerde vragenlijst. De berekeningswijze en de schaal van de index bleven ongewijzigd, waardoor de resultaten vergelijkbaar blijven met de historische reeks.