Gas en elektriciteitsprijzen stijgen in september: moet je van energiecontract veranderen?

Na een zomer waarin de energieprijzen al fors zijn gestegen, dreigen Belgische gezinnen in september opnieuw hogere tarieven voorgeschoteld te krijgen. Vooral de gasprijs staat onder druk, maar ook elektriciteit wordt duurder. Is het, met de winter in aantocht, verstandig om nog snel gebruik te maken van de laatste aanbiedingen van augustus en je prijs vast te klikken? Dat hangt vooral af van het energiecontract dat je momenteel hebt.

De start van september zou wel eens een onaangename verrassing kunnen worden voor Belgische consumenten. Na enkele maanden van spanningen op de energiemarkten zijn de prijzen voor gas en elektriciteit in augustus opnieuw gestegen.

Volgens cijfers die La DH publiceerde, steeg de Europese gasprijs van ongeveer 52 euro/MWh op 5 augustus naar 68 euro/MWh aan het einde van de maand. Dat is een stijging van ongeveer 30%. Die hogere prijzen zouden geleidelijk kunnen doorsijpelen naar de commerciële aanbiedingen voor gezinnen.

“Op 5 augustus kostte gas 52 euro per MWh. Vandaag is dat 68 euro, een stijging met 30%”, zegt Maxime Sonkes, CEO van Comparateur-Énergie, aan La DH. Volgens zijn berekeningen zouden nieuwe gascontracten in september 15 tot 20% duurder kunnen worden.

Ook de elektriciteitsprijs vertoont een stijgende trend, al is die beweging voorlopig minder uitgesproken.

De prijsstijging begon al in augustus

De stijgende energieprijzen zijn echter niet nieuw. Testaankoop trok begin augustus al aan de alarmbel.

Volgens de consumentenorganisatie steeg de gemiddelde prijs van vaste gascontracten in Wallonië tussen juli en augustus 2026 met 26%. Voor vaste elektriciteitscontracten bedroeg de stijging 15%.

Het verschil wordt nog opvallender wanneer we enkele maanden teruggaan. Testaankoop berekende begin augustus dat de gemiddelde elektriciteitsprijs in Wallonië was gestegen van 14,18 cent/kWh in maart naar 18,96 cent/kWh in augustus. Voor gas ging de gemiddelde prijs in dezelfde periode van 5,14 naar 7,76 cent/kWh. Deze bedragen hebben betrekking op de energiecomponent, inclusief btw.

Voor een gezin met een jaarlijks verbruik van 3.500 kWh elektriciteit en 17.000 kWh gas betekende de evolutie tussen maart en augustus volgens Testaankoop al een extra jaarlijkse kost van 612 euro.

Een eventuele nieuwe prijsstijging in september zou dus boven op een verhoging komen die nu al voelbaar is.

Waarom stijgen de prijzen opnieuw?

Daarvoor zijn verschillende redenen.

De Europese gasmarkt blijft erg gevoelig voor internationale spanningen en onzekerheid over de bevoorrading. Testaankoop schreef de prijsstijging van deze zomer onder meer toe aan de toenemende geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten.

Ook de elektriciteitsprijs wordt door verschillende factoren beïnvloed: de beschikbaarheid van productiecapaciteit, het verbruik, wind, zonneschijn en de ontwikkelingen op de internationale markten. De CREG wijst erop dat al deze elementen de groothandelsprijzen kunnen beïnvloeden.

Ook hoge zomertemperaturen kunnen de situatie in Europa bemoeilijken, bijvoorbeeld wanneer ze de beschikbaarheid van bepaalde productiecapaciteiten beïnvloeden.

Voor consumenten is het wel belangrijk om één ding in gedachten te houden: een stijging van 20 of 30% op de groothandelsmarkt betekent niet automatisch dat je totale energiefactuur in dezelfde verhouding stijgt.

De energieprijs vormt immers slechts een deel van de totale factuur. Daarnaast betaal je ook netkosten, belastingen, heffingen en btw. De CREG benadrukt dat alleen de energiecomponent rechtstreeks onderhevig is aan concurrentie tussen leveranciers.

Heb je al een voordelig vast contract? Dan doe je misschien beter niets

Dit is wellicht het belangrijkste punt om te controleren voordat je overhaast op een nieuw aanbod ingaat.

Heb je een vast contract afgesloten toen de prijzen lager lagen? Dan verandert de huidige stijging op de energiemarkt niets aan de prijs per kWh die tijdens de garantieperiode in je contract is vastgelegd.

De CREG benadrukt dat bij een contract met een vaste prijs de afgesproken prijs gedurende de contractueel bepaalde periode dezelfde blijft. Zo'n formule beschermt je dus tegen latere prijsstijgingen op de markt.

Testaankoop raadt consumenten die in maart 2026 of eerder een interessant vast contract afsloten dan ook aan om niet overhaast te veranderen. Zij blijven beschermd tegen de recente prijsstijgingen tot het einde van hun prijsgarantie.

Nu veranderen kan zelfs nadelig zijn: je zou een voordelig tarief opgeven voor een nieuw contract dat gebaseerd is op de veel hogere marktprijzen van deze zomer.

De eerste stap is dan ook eenvoudig: haal je contract of je laatste energiefactuur erbij en controleer de exacte naam van je product, de prijs, de looptijd en de vervaldatum.

Loopt je vaste contract binnenkort af? Dan wordt vergelijken wél interessant

De situatie is anders wanneer je vaste contract in de komende maanden afloopt.

Energieleveranciers publiceren regelmatig nieuwe tariefkaarten waarin de evoluties op de groothandelsmarkten geleidelijk worden verwerkt.

De prijsnoteringen die in de tariefformules worden gebruikt, zijn nauwkeurig vastgelegd door de CREG. Voor gas worden bijvoorbeeld referenties zoals TTF en ZTP gebruikt, terwijl elektriciteitscontracten onder meer gebaseerd kunnen zijn op Endex- of Belpex-noteringen, afhankelijk van het type product.

In een stijgende markt kan een vaste prijs dus meer zekerheid bieden met het oog op de winter.

Maar eigenlijk koop je daarmee ook een soort verzekering tegen een verdere stijging van de marktprijzen. En die zekerheid heeft een prijs.

De CREG gaf in juni nog aan dat vaste contracten doorgaans ongeveer 20% duurder waren dan variabele contracten. Leveranciers rekenen immers een risicopremie aan om de prijs gedurende een bepaalde periode te kunnen garanderen.

Variabel contract: overstappen naar een vast tarief?

Niet noodzakelijk. Bij een variabel contract evolueert de prijs volgens een indexeringsformule die gekoppeld is aan de energiemarkten. De prijs kan dus stijgen wanneer de groothandelsprijzen toenemen, maar ook automatisch dalen wanneer de markten opnieuw tot rust komen.

De CREG benadrukt dat variabele producten op lange termijn en zonder actief beheer van het contract doorgaans goedkoper zijn dan vaste contracten. Bij die laatste wordt immers een premie aangerekend om het risico van de leverancier te dekken.

De keuze hangt dus af van je profiel.

Wie vooral budgettaire zekerheid wil, kan ervoor kiezen om vandaag iets meer te betalen in ruil voor een vooraf bekende energieprijs.

Wie bereid is meer prijsschommelingen te aanvaarden, kan een variabel tarief behouden en hopen te profiteren van een eventuele daling van de marktprijzen in de komende maanden.

En dynamische energiecontracten?

Er bestaat nog een derde categorie die geleidelijk aan belang wint: dynamische elektriciteitscontracten.

Bij zo'n contract volgt de prijs veel directer de markt en kan hij in de loop van de dag variëren. Je kunt dus besparen door bepaalde verbruiken – zoals het opladen van een elektrische wagen, de vaatwasser, de wasmachine of een warmtepomp – te verschuiven naar de goedkoopste uren.

Maar het risico is ook groter.

De CWaPE benadrukt dat een dynamisch contract consumenten sterker blootstelt aan prijsschommelingen dan een contract met maandelijkse indexering. In Wallonië heb je bovendien een digitale meter nodig waarvan de communicatiefunctie geactiveerd is om zo'n contract te kunnen afsluiten.

De CREG raadt gebruikers van dynamische contracten onder meer aan om hun grootste elektriciteitsverbruik te verschuiven naar periodes waarin de elektriciteitsprijzen laag zijn.

Let op voor promoties die de vergelijking kunnen vertekenen

Alleen naar de geafficheerde prijs per kWh kijken, is een fout.

Je moet vooral de geschatte jaarlijkse kost van het contract vergelijken op basis van je werkelijke verbruik.

Sommige aanbiedingen bevatten kortingen waaraan voorwaarden verbonden zijn: domiciliëring, elektronische facturatie, nieuwe klant zijn, een minimale leveringsduur enzovoort.

Ook de vaste vergoeding verdient aandacht. De CREG adviseert om hiermee rekening te houden voordat je van contract verandert, zeker wanneer die vergoeding hoog is of voor een langere periode kan worden aangerekend, zelfs wanneer je vóór de einddatum naar een andere leverancier overstapt.

Ook de Federale Ombudsdienst voor Energie wijst erop dat vaste vergoedingen sterk kunnen verschillen tussen contracten en per energievorm meerdere tientallen euro's kunnen bedragen.

Een korting van 200 euro kan een aanbod tijdens het eerste jaar dus bijzonder aantrekkelijk maken, maar veel minder interessant zodra die korting verdwijnt.

Kun je vóór het einde van je contract van leverancier veranderen?

Ja.

In België kan een particuliere consument van energieleverancier veranderen zonder de einddatum van het contract af te wachten en zonder een klassieke verbrekingsvergoeding te betalen, op voorwaarde dat de geldende opzegtermijn wordt gerespecteerd.

Dat maakt de Belgische energiemarkt relatief flexibel. Wie vandaag voor een vast tarief kiest om zich te beschermen tegen een mogelijke prijsstijging tijdens de winter, kan de aanbiedingen opnieuw vergelijken wanneer de marktprijzen later sterk zouden dalen.

Let wel opnieuw op de voorwaarden rond de vaste vergoeding en eventuele promoties waarvan je het voordeel zou kunnen verliezen.

Moeten we ons echt zorgen maken over de huidige prijsstijging?

De huidige situatie is vooral een goede reden om je energiecontract opnieuw te bekijken, eerder dan overhaast van formule te veranderen.

De spanningen op de markt zijn reëel. Ze zijn zelfs al zichtbaar in andere tariefmechanismen: in het derde kwartaal van 2026 steeg het sociaal tarief voor aardgas en warmte met 15%. Zonder het bestaande plafonneringsmechanisme zou de stijging volgens de CREG 33% hebben bedragen tegenover het vorige kwartaal.

Maar niet elk gezin zal op dezelfde manier worden getroffen door een nieuwe stijging van de marktprijzen.

Wie nog een ouder en voordelig vast contract heeft, is grotendeels beschermd. Bij een variabel tarief worden marktbewegingen geleidelijk in de prijs verwerkt. Wie een vast contract heeft dat binnenkort afloopt, doet er wellicht het beste aan om de nieuwe aanbiedingen bijzonder goed in de gaten te houden.

Voor de winter: deze 5 zaken moet je controleren

Controleer vóór je een nieuw contract afsluit eerst je factuur of huidige contract en kijk naar:

1. Het type contract: vast, variabel of dynamisch.
2. De prijs die je werkelijk betaalt voor elektriciteit en/of gas.
3. De einddatum van het contract of de prijsgarantie.
4. De vaste vergoeding en de voorwaarden van eventuele promoties.
5. De geschatte jaarlijkse kost op basis van je werkelijke verbruik.

Gebruik voor de vergelijking bij voorkeur een onafhankelijke tool. De CREG biedt bijvoorbeeld de CREG Scan aan, waarmee je zelfs een oud contract dat niet langer wordt aangeboden kunt vergelijken met de huidige aanbiedingen. Ook de regionale regulatoren beschikken over hun eigen vergelijkingstools: CompaCWaPE in Wallonië, V-test in Vlaanderen en BruSim in Brussel.

De conclusie is dus minder spectaculair dan een algemene “explosie” van de energiefacturen vanaf 1 september: het risico op hogere prijzen is reëel, maar de juiste beslissing hangt vooral af van het contract dat je vandaag al hebt. Met de winter in aantocht kunnen enkele minuten om je factuur te controleren en een vergelijkingssite te raadplegen veel nuttiger zijn dan overhaast van contract veranderen.