Blijft je radiator bovenaan koud? Doe dit vóór je een vakman belt

Heb je de verwarming opnieuw aangezet en blijft een van je radiatoren bovenaan koud? Geen paniek: in veel gevallen zit er gewoon lucht in het verwarmingscircuit. De radiator ontluchten kan dan volstaan om het probleem op te lossen. Maar je moet wel weten hoe je dat correct doet én wanneer je beter een vakman inschakelt.

De temperaturen dalen, je zet de verwarming opnieuw aan en merkt iets vreemds: sommige radiatoren worden normaal warm, terwijl een andere lauw blijft of bovenaan zelfs helemaal koud aanvoelt.

Voor je de verwarmingsketel verdenkt of een verwarmingsinstallateur belt, kijk je best eerst goed naar de radiator zelf. De manier waarop hij warm wordt, kan al veel vertellen over de oorzaak van het probleem.

Warm onderaan en koud bovenaan? Waarschijnlijk zit er lucht in

Dit is het meest voorkomende probleem.

Wanneer de onderkant van de radiator warm wordt maar de bovenkant koud blijft, heeft zich waarschijnlijk lucht in de radiator opgehoopt. Het Waalse Gewest vermeldt precies dit symptoom en raadt aan om radiatoren minstens één keer per jaar te ontluchten, bij voorkeur in de herfst vóór je de verwarming opnieuw in gebruik neemt.

Het is ook aangewezen om de radiatoren te ontluchten vóór je de verwarmingsketel opnieuw opstart en telkens wanneer een radiator niet overal dezelfde temperatuur heeft.

Waarom? In een centrale verwarmingsinstallatie met water moet het warme water vrij door de volledige radiator kunnen stromen. Als er bovenaan een luchtbel zit, kan het warme water dat gedeelte niet goed bereiken.

Het gevolg: je verwarmt wel, maar je benut niet de volledige oppervlakte van je radiator.

Hoe ontlucht je een radiator correct?

Je kunt een radiator doorgaans zelf ontluchten, op voorwaarde dat je voorzichtig te werk gaat.

Schakel eerst de verwarming uit of zet de circulatiepomp stil. Energuide adviseert bijvoorbeeld om de verwarmingsketel in zomerstand te zetten en te wachten tot de radiatoren afgekoeld zijn.

Open vervolgens de thermostatische radiatorkraan volledig.

Zoek daarna het ontluchtingsventiel. Dat bevindt zich meestal bovenaan de radiator, aan de andere kant dan de thermostatische kraan.

Hou een klein bakje of een doek onder het ventiel en draai het voorzichtig open met de geschikte ontluchtingssleutel. Je hoort normaal een sissend geluid: dat is de lucht die uit de radiator ontsnapt.

Zodra er een regelmatige stroom water uitkomt, draai je het ventiel opnieuw dicht. Span het niet overdreven hard aan.

Let op: het water kan nog warm zijn als je na het uitschakelen van de verwarming niet lang genoeg hebt gewacht.

Meerdere radiatoren ontluchten? Begin beneden

Woon je in een huis met meerdere verdiepingen? Dan is de volgorde belangrijk.

Begin met de radiatoren op de laagste verdieping en werk vervolgens geleidelijk naar boven.

De reden is eenvoudig: lucht heeft de neiging zich door het verwarmingscircuit te verplaatsen. Als je alleen de radiatoren op de bovenste verdieping ontlucht, kan daar opnieuw lucht terechtkomen wanneer de circulatiepomp weer begint te werken.

De herstart van de verwarming in de herfst is dan ook een goed moment om meteen alle radiatoren te controleren in plaats van alleen de radiator die problemen geeft.

Controleer na het ontluchten altijd de druk

Deze stap wordt gemakkelijk vergeten.

Wanneer je een radiator ontlucht, laat je niet alleen lucht maar ook een kleine hoeveelheid water uit het verwarmingscircuit ontsnappen. Daardoor kan de druk in de installatie dalen.

Bij een te lage druk kan het water niet meer correct door de volledige installatie circuleren. Vooral radiatoren op de bovenste verdiepingen kunnen daar last van hebben.

Controleer daarom de druk nadat je de radiatoren hebt ontlucht en doe dat de volgende dag nog eens om na te gaan of de druk stabiel blijft. De correcte druk hangt af van de installatie en de fabrikant. Volg daarom de voorschriften van je verwarmingsketel, warmtepomp of installateur in plaats van zomaar één algemene waarde te hanteren.

Ter indicatie: Leefmilieu Brussel vermeldt voor installaties in kleine gebouwen met minder dan drie verdiepingen een druk tussen 1,5 en 2 bar.

En als de radiator onderaan koud blijft?

Dan is de diagnose anders.

Een radiator die onderaan warm en bovenaan koud is, wijst doorgaans op lucht in het systeem. Wordt hij bovenaan wel goed warm maar blijft de onderkant koud, dan kan er iets anders aan de hand zijn.

Er kunnen zich bijvoorbeeld afzettingen in het verwarmingscircuit hebben opgehoopt.

Door corrosie van metalen onderdelen kunnen na verloop van tijd slib en andere afzettingen ontstaan in verwarmingsinstallaties met water. Buildwise wijst erop dat die vervuiling de goede werking van een installatie kan verstoren en dat het daarom belangrijk kan zijn om de zuiverheid van het circuit te beoordelen. In sommige gevallen kan een volledige spoeling nodig zijn.

Hebben meerdere radiatoren hetzelfde probleem of keert het snel terug na een interventie? Dan vraag je beter advies aan een vakman.

Blijft één radiator volledig koud?

Als één radiator van boven tot onder koud blijft terwijl de andere radiatoren normaal werken, is lucht niet langer de enige mogelijke oorzaak.

Controleer eerst de thermostatische radiatorkraan. Nadat die verschillende maanden niet gebruikt is, kan het mechanisme soms vast komen te zitten.

Ook een probleem met de watercirculatie, de hydraulische regeling of een verstopping kan verhinderen dat het warme water de radiator correct bereikt.

Ken je de werking van je installatie niet goed? Demonteer de kraan dan niet zomaar zelf en begin ook niet willekeurig aan de hydraulische instellingen te sleutelen.

Daalt de druk regelmatig? Dan is er mogelijk meer aan de hand

Na het ontluchten kan het volkomen normaal zijn dat je een beetje water aan het verwarmingscircuit moet toevoegen.

Moet je de druk echter regelmatig opnieuw verhogen, dan is het verstandig om naar de oorzaak te zoeken.

Een goede tip: controleer de druk opnieuw op de dag nadat je de installatie hebt bijgevuld. Daalt ze snel of moet je bijvoorbeeld elke week opnieuw water toevoegen? Dan kan er ergens in het verwarmingssysteem een lek zitten.

Ook het expansievat kan een rol spelen. Dit onderdeel vangt de volumeveranderingen van het water op wanneer het opwarmt en weer afkoelt. Laat ook het expansievat jaarlijks of minstens om de twee jaar controleren.

In deze situaties schakel je beter een verwarmingsinstallateur in.

Waarom ontlucht je radiatoren best vóór de winter?

Zelfs als er geen duidelijk probleem is, vormt de herstart van de verwarming een goed moment om je radiatoren te controleren.

Een radiator waarin zich lucht heeft opgehoopt, kan niet langer zijn volledige oppervlak gebruiken om warmte af te geven. Daardoor bestaat de kans dat je de thermostaat hoger zet omdat een kamer onvoldoende warm wordt, terwijl het echte probleem gewoon bij de warmteverdeling ligt.

Het Waalse Gewest raadt daarom aan om radiatoren minstens één keer per jaar te ontluchten, bij voorkeur in de herfst.

Maak van de gelegenheid gebruik om ook het stof op en rond je radiatoren te verwijderen en zorg ervoor dat de warmte zich vrij kan verspreiden. Plaats geen meubels vlak voor de radiator, vermijd lange gordijnen die hem volledig bedekken en leg er geen wasgoed bovenop. Om een kamer efficiënt te verwarmen, moet de lucht rond de radiator kunnen circuleren.

Wanneer moet je toch een verwarmingsinstallateur bellen?

Af en toe een radiator ontluchten is een kleine ingreep die je doorgaans zelf kunt uitvoeren. Sommige symptomen wijzen echter op een probleem dat verder onderzoek vraagt.

Blijft de radiator koud nadat je hem hebt ontlucht, komt er regelmatig opnieuw lucht in het systeem, worden verschillende radiatoren niet goed warm, daalt de druk voortdurend of hoor je vreemde geluiden in het verwarmingscircuit? Dan kan het probleem ergens anders zitten.

Mogelijke oorzaken zijn een slechte watercirculatie, slib in het verwarmingssysteem, een defect expansievat, een lek of een probleem met de hydraulische inregeling.

Ga in dat geval niet eindeloos zelf verschillende ingrepen uitproberen. Een vakman kan op zoek gaan naar de werkelijke oorzaak in plaats van alleen het symptoom te behandelen.

Wat moet je vooral onthouden? Een radiator die bovenaan koud blijft, betekent niet noodzakelijk dat je verwarmingssysteem defect is. Ontlucht eerst de radiator op de juiste manier en controleer daarna de druk in het verwarmingscircuit. Twee eenvoudige handelingen kunnen soms volstaan om je radiator opnieuw gelijkmatig warm te krijgen vóór de eerste echte koude dagen.