Artikel

Waarom 2027 voor sommige gezinnen een hogere energiefactuur kan betekenen

Zelfs als de marktprijzen voor gas en elektriciteit stabiel zouden blijven, kan je energiefactuur in 2027 opnieuw veranderen. Nettarieven, elektriciteitstransport, belastingen op gas en een nieuwe manier waarop leveranciers hun aanbiedingen voorstellen: verschillende wijzigingen staan al gepland of worden steeds concreter. De impact zal bovendien verschillen naargelang je je woning met gas verwarmt of al een deel van je energieverbruik hebt geëlektrificeerd.

Wanneer we over de energiefactuur praten, kijken we meestal eerst naar de prijs van gas of elektriciteit. Maar het bedrag dat je maandelijks betaalt, hangt niet alleen af van het tarief van je energieleverancier.

Je betaalt ook voor het transport en de distributie van energie en voor verschillende belastingen, accijnzen en heffingen. Verschillende van die onderdelen zullen in 2027 evolueren.

1. De elektriciteitsnetten vragen steeds meer investeringen

De energietransitie verandert de behoeften van het Belgische elektriciteitsnet ingrijpend. Zonnepanelen, elektrische auto's, thuisbatterijen en warmtepompen zorgen voor nieuwe energiestromen en een grotere behoefte aan vermogen.

Netbeheerders moeten daarom investeren in sterkere infrastructuur, maar ook in digitalisering, flexibiliteit en cyberveiligheid.

In Wallonië heeft de CWaPE in oktober een aanvraag van ORES goedgekeurd om de toegelaten inkomsten voor de periode 2026-2029 te verhogen. De goedgekeurde bijkomende budgetten bedragen 202,9 miljoen euro voor elektriciteit en 19,77 miljoen euro voor gas.

Die bedragen mag je echter niet rechtstreeks vertalen naar een stijging van je energiefactuur. De distributietarieven moeten nog door ORES worden herberekend en vervolgens aan de regulator worden voorgelegd.

De algemene trend is wel duidelijk: de modernisering van het elektriciteitsnet kost steeds meer geld. Een deel van die kosten wordt uiteindelijk door de gebruikers gedragen.

2. Ook het transport van elektriciteit wordt duurder

Distributie en transport zijn niet hetzelfde. Distributie gebeurt via het lokale netwerk dat elektriciteit tot bij je woning brengt. Het hoogspanningsnet wordt in België beheerd door Elia.

De tarieven van Elia voor de periode 2024-2027 zijn al door de CREG goedgekeurd. Bij de goedkeuring kondigde de regulator over de volledige periode een gemiddelde stijging van de transporttarieven met 77% aan, waarbij de sterkste stijgingen vanaf 2025 plaatsvinden.

Een belangrijke reden daarvoor zijn de grote investeringen die nodig zijn om het elektriciteitsnet klaar te maken voor de energietransitie.

Zelfs wanneer de elektriciteitsprijs op de energiemarkten niet stijgt, kunnen de kosten om die elektriciteit tot bij de consument te brengen dus wel toenemen.

3. Verwarmen met gas wordt fiscaal minder aantrekkelijk

Een andere wijziging is vooral belangrijk als je je woning met aardgas verwarmt.

De federale regering heeft een geleidelijke verschuiving van de energiefiscaliteit ingezet: hogere accijnzen op gas en lagere accijnzen op elektriciteit.

Daarmee wil de overheid het prijsverschil tussen fossiele brandstoffen en elektrische oplossingen, zoals warmtepompen, geleidelijk verkleinen.

De impact is dus niet voor iedereen dezelfde.

Gebruik je nog een gasketel voor het grootste deel van je verwarming, dan ben je sterker blootgesteld aan de hogere fiscaliteit op gas. Heb je daarentegen een groot deel van je energiegebruik geëlektrificeerd, bijvoorbeeld met een warmtepomp, dan profiteer je meer van de lagere belasting op elektriciteit.

De keuze van je verwarmingssysteem wordt daardoor steeds meer een fiscale kwestie, naast de energieprijs en het rendement van de installatie.

4. Energieaanbiedingen worden anders voorgesteld

Vanaf 2027 verandert ook de manier waarop energieleveranciers hun aanbiedingen presenteren.

De hervorming moet energiecontracten transparanter maken en ervoor zorgen dat je verschillende aanbiedingen gemakkelijker kunt vergelijken. Prijzen moeten op een meer uniforme manier worden voorgesteld, met onder meer een energieprijs per kWh en een vaste vergoeding.

Die vaste vergoeding moet bovendien worden berekend op basis van de werkelijke periode waarin je klant bent geweest. Dat kan vooral interessant zijn wanneer je tijdens het jaar van leverancier verandert.

Het doel is om je als consument een duidelijker beeld te geven van de werkelijke kostprijs van een energiecontract.

Zal die hervorming de prijzen verhogen?

Dat is voorlopig moeilijk te voorspellen.

Tijdens de voorbereiding waarschuwden verschillende spelers uit de energiesector dat de nieuwe regels extra kosten voor leveranciers konden veroorzaken of hen konden verplichten meer risico's in hun prijzen te verwerken.

Nu 2027 dichterbij komt, is de sector voorzichtiger geworden over de mogelijke gevolgen.

Leveranciers moeten hun systemen en producten aanpassen, terwijl de energieprijzen zelf sterk kunnen blijven schommelen. Daardoor wordt het moeilijk om later te bepalen welk deel van een prijsstijging of -daling rechtstreeks door de hervorming wordt veroorzaakt.

Waarom je woning steeds belangrijker wordt

Voor jou als eigenaar maken al deze veranderingen één ding duidelijk: je moet naar je volledige energiefactuur kijken en niet alleen naar de prijs per kWh.

Twee woningen met hetzelfde energieverbruik kunnen financieel heel anders worden getroffen, afhankelijk van hun verwarmingssysteem, isolatie, zonnepanelen en de hoeveelheid elektriciteit die ze van het net halen.

Een goed geïsoleerde woning met een warmtepomp zal daardoor anders reageren op de veranderingen van 2027 dan een slecht geïsoleerd huis dat volledig met aardgas wordt verwarmd.

Voor je duizenden euro's investeert in een nieuw verwarmingssysteem, wordt het daarom nog belangrijker om naar de totale kostprijs op lange termijn te kijken: verbruik, rendement, onderhoud, fiscaliteit en nettarieven.

Wat kan je zelf doen voor 2027?

Sommige prijsstijgingen kan je niet vermijden. Maar je kan wel ingrijpen op het deel van de factuur dat rechtstreeks met je woning te maken heeft.

Je verwarmingsbehoefte beperken door beter te isoleren blijft doorgaans de eerste stap. Daarna kan je kijken naar het rendement en de regeling van je verwarmingssysteem en, wanneer je woning daarvoor geschikt is, naar een geleidelijke elektrificatie.

De nieuwe regels voor energieaanbiedingen zijn bovendien een goed moment om in 2027 je contract opnieuw te vergelijken. Want zelfs wanneer belastingen en netkosten voor iedereen stijgen, kan je nog altijd besparen door het juiste contract en de juiste leverancier te kiezen.

Stel een vraag