Energieleveranciers moeten vast contract aanbieden voor stroom en gas

Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit) gaat energieleveranciers verplichten om een vast contract aan te bieden, zowel voor elektriciteit als voor gas. "Dat is de beste bescherming voor gezinnen tegen grote prijsschommelingen en torenhoge energiefacturen", zegt Depraetere.

Vaste contracten waren lange tijd de standaard in Vlaanderen. Tot begin 2022 had meer dan 70 procent van de gezinnen zo'n contract met een vaste prijs, zowel voor stroom als voor gas. Maar tijdens de energiecrisis, met sterk stijgende energieprijzen, schrapten de meeste energieleveranciers hun vaste contracten. Wie een nieuw contract afsloot, moest overstappen op variabele tarieven. Dat leidde volgens Depraetere tot "enorme prijsschokken", met soms "energiefacturen van 1.000 euro per maand en meer". 
Intussen bieden nog niet alle leveranciers opnieuw vaste contracten aan. Eind 2024 waren dergelijke contracten beschikbaar bij de helft van de spelers op de markt - voor elektriciteit bijvoorbeeld bij 10 van de 21 leveranciers -, zo blijkt uit gegevens van de Vlaamse Nutsregulator. Ongeveer 30 procent van de gezinnen had een vast contract. 
Minister Depraetere voert nu het recht op een vast contract in, omdat ze wil dat "gezinnen bij elke leverancier kunnen kiezen voor zekerheid en duidelijkheid". Concreet zal elke energieleverancier een vast contract moeten aanbieden van minstens een jaar, voor elektriciteit en gas. "Zo krijgen gezinnen de keuze tussen een vast, een variabel en dynamisch contract bij elke leverancier", luidt het. 

Meerprijs
Vaste contracten komen wel vaak met een meerprijs. De Vlaamse Nutsregulator berekende dat gezinnen met een vast contract in 2024 gemiddeld 254 euro meer betaalden voor elektriciteit dan gezinnen met een variabel contract, en 375 euro meer voor aardgas. 
Die meerprijs wordt uitgelegd als een 'risicopremie'. Vaste contracten zijn risicovoller voor de leveranciers: klanten kunnen van contract veranderen wanneer zij maar willen, terwijl de leveranciers gebonden zijn aan de prijs en de termijn waarvoor ze inkochten. Het prijsverschil zou mogelijk kunnen verminderen door opnieuw een opzegvergoeding in te voeren voor klanten die hun contract opzeggen, zo werd eerder al gepleit. Die maatregel staat in het federaal regeerakkoord.
Depraetere roept consumenten voorts op om regelmatig de energiecontracten te vergelijken. Dat kan via de zogenoemde V-test op de website van de Vlaamse Nutsregulator.