Erfbelasting in België: waarom successieplanning niet enkel voor de rijken is

Hoe voorkomt u dat uw erfgenamen verplicht zijn om uw geliefde huis te verkopen?
Dat is waar successieplanning om de hoek komt kijken. Voor wie er niet mee vertrouwd is, klinkt het concept misschien vaag en ver van de dagelijkse realiteit. Bovendien lijkt het iets te zijn dat alleen mensen met een aanzienlijk vermogen aangaat — ver van het leven van de meeste mensen. Maar dat is niet het geval... Uitleg.

Is successieplanning enkel iets voor de rijken?

Helemaal niet. Laten we een eenvoudig, maar veelvoorkomend voorbeeld nemen. U bent de trotse eigenaar van een bescheiden woning. U bent er gehecht aan. Misschien bent u er zelfs geboren of hebt u ze geërfd van uw ouders. Misschien hebt u er uw kinderen grootgebracht. Hoe dan ook, het huis betekent veel voor u. U bent nog in goede gezondheid, dat spreekt voor zich, maar u denkt toch al eens na over wat er na uw overlijden zal gebeuren. U weet dat uw kinderen het financieel niet breed hebben en dat het betalen van erfbelasting om het huis in de familie te houden, een bijna onoverkomelijke hindernis kan vormen. En het breekt uw hart om te denken dat dit huis van eigenaar en familie zou veranderen. Dat een deel van uw verleden zou verdwijnen.

Om dit soort situaties te vermijden, bestaan er verschillende mogelijkheden, waaronder een schenking van onroerend goed. U schenkt uw huis aan uw kinderen en zo vermijdt u dat ze later erfbelasting moeten betalen. U betaalt dan schenkbelasting, die doorgaans veel lager is. Hoeveel precies, vraagt u? Daar wordt het technisch en vrij complex, want als federale staat heeft elke regio in België haar eigen regels.

Tarieven van de schenkbelasting

In België bedraagt het tarief van de schenkbelasting op onroerend goed voor kinderen, kleinkinderen en partners 3% op de eerste schijf van 150.000 euro. Wat erfbelasting betreft, geldt het laagste tarief van 3% enkel op het deel tot 50.000 euro in Brussel en Vlaanderen tussen echtgenoten, wettelijke samenwonenden en in rechte lijn (dus van ouders naar kinderen en kleinkinderen). In Vlaanderen geldt dit tarief ook voor feitelijke samenwonenden. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is dat niet het geval.

In Wallonië geldt het tarief van 3% enkel voor bedragen tot 12.500 euro. In Brussel en Wallonië lopen de tarieven stelselmatig op tot een maximum van 30% voor bedragen boven de 500.000 euro. In Vlaanderen is het hoogste tarief 27% voor bedragen boven 250.000 euro.

Voor schenkingen van onroerend goed zijn de tarieven gelijk in de drie gewesten, wat niet het geval is voor schenkingen van roerende goederen of voor erfenissen.

Wilt u weten wat dat concreet betekent in uw geval? Ga dan zeker eens langs bij een notariskantoor. De notaris kan exact berekenen wat het u kost, maar vooral: hoeveel kosten u uw erfgenamen kunt besparen.

Bovendien zal de notaris uw situatie samen met u analyseren, want het is niet altijd raadzaam om te snel te schenken. De notaris kijkt bijvoorbeeld na of de schenker nog voldoende middelen behoudt om onvoorziene uitgaven of een eventuele opname in een rusthuis te kunnen bekostigen.

Ondankbare kinderen

En, een niet te onderschatten aspect: om te vermijden dat men zonder dak boven het hoofd eindigt door ondankbare kinderen, wordt bij successieplanning meestal enkel de blote eigendom geschonken. De ouders behouden dan het vruchtgebruik van het huis. Zo kunnen zij het huis blijven gebruiken als hoofdverblijf of als tweede verblijf. Als het pand verhuurd wordt, blijven zij de huurinkomsten ontvangen. Op die manier zijn de ouders zeker dat het kind de woning niet zonder hun toestemming kan verkopen.

Kortom, successieplanning en schenkingen zijn niet enkel voor mensen met een groot vermogen. Het is zelfs aan te raden om er zo vroeg mogelijk over na te denken, om onaangename verrassingen na uw overlijden te vermijden…

Meer informatie op www.notaris.be.