Minder erfbelasting door aangepaste huwelijksakte

De Vlaamse Belastingdienst heeft al tientallen aanvragen goedgekeurd om een toekennings- of verblijvingsbeding op te nemen in huwelijkscontracten. Dergelijke clausules worden niet beschouwd als fiscaal misbruik, waardoor gehuwden bij een overlijden vaak minder erfbelasting betalen. Dat meldt Het Laatste Nieuws.

Hoe werkt het?
Bij een toekenningsbeding gaan de goederen die volledig eigendom zijn van één partner, na diens overlijden in hun geheel over naar de langstlevende. Voor roerende goederen gebeurt dit zonder belasting. Bij onroerend goed betaalt men wel 12% registratiebelasting.

Een verblijvingsbeding geldt voor goederen die de partners in onverdeeldheid bezitten. Daarbij wordt bepaald dat de langstlevende automatisch volledig eigenaar wordt. Ook hier geldt: voor roerende goederen is dit belastingvrij, terwijl voor onroerende goederen enkel een verdeelrecht verschuldigd is van 2,5% – in de volksmond bekend als de "miserietaks".

Vooral interessant bij grotere vermogens
Deze clausules leveren vooral voordeel op voor koppels met een groter vermogen. Zonder beding betalen gehuwden in Vlaanderen immers 3% erfbelasting op de eerste 50.000 euro, 9% op de schijf tussen 50.000 en 250.000 euro, en 27% op alles daarboven. Er zijn wel vrijstellingen en verminderingen voorzien (zoals de gezinswoning en een vrijstelling van 50.000 euro aan roerend vermogen), maar de impact blijft aanzienlijk.

De clausules kunnen optioneel in een huwelijkscontract worden opgenomen. Zo kan de langstlevende bij het overlijden zelf kiezen of hij of zij van de regeling gebruik wil maken, en dus de voordeligste weg bewandelen. Juridisch worden ze beschouwd als contracten ten bezwarende titel, vergelijkbaar met het beding van aanwas dat vaak gebruikt wordt door samenwonenden.

Fiscaal misbruik of niet?
Sinds eind 2019 deed de Vlaamse Belastingdienst al 75 officiële uitspraken over dergelijke contractwijzigingen. In al die dossiers besloot men dat het opnemen van een verblijvings- of toekenningsbeding geen fiscaal misbruik vormt. De dienst verwijst daarbij onder meer naar andere motieven, zoals de bescherming van de langstlevende tegen aanspraken van de kinderen, of de verzorgingsgedachte. Een testament kan dit ook regelen, maar dat kan steeds herroepen worden.

Breder effect
Volgens fiscalist Ive Rosseel (ACV) reikt de impact verder dan de officiële rulings. Veel adviseurs vragen vandaag geen voorafgaand akkoord meer, maar baseren zich rechtstreeks op de bestaande beslissingen. Rosseel wijst erop dat vooral de meer vermogende gezinnen hierdoor veel erfbelasting vermijden, terwijl mensen met beperkte middelen of zonder professioneel advies volop belasting blijven betalen. Hij pleit er daarom voor om de hele erfbelastingregeling grondig te herzien.