EPB-boetes in Vlaanderen schieten omhoog: verbouwers kreunen onder strenger toezicht

Het aantal boetes voor Vlamingen die hun verplichte energieprestatie-aangifte te laat indienen, stijgt explosief. Dat blijkt uit cijfers die Vlaams Parlementslid Marianne Verhaert (Open VLD) opvroeg bij minister van Energie Melissa Depraetere (Vooruit). De trend toont hoe streng Vlaanderen tegenwoordig toeziet op het naleven van energieregels – en hoe ingrijpend dat kan zijn voor verbouwers die al met heel wat kopzorgen kampen.

Wat is een EPB-aangifte ook alweer?

Wie bouwt of grondig verbouwt, krijgt te maken met de zogenaamde EPB-aangifte: een dossier waarin precies wordt beschreven hoe energiezuinig en gezond een woning is. De ‘EPB’ staat voor Energieprestatie en Binnenklimaat, en het verslag toetst of een project voldoet aan de opgelegde normen. Het gaat onder meer over isolatie, beglazing, ventilatie, verwarmingssystemen en de algemene energie-efficiëntie van de woning.

De regels zijn duidelijk: ten laatste twaalf maanden na het beëindigen of in gebruik nemen van de woning moet de EPB-aangifte binnen zijn bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA). Is het gebouw dan nog niet afgewerkt, dan geldt een absolute deadline van vijf jaar na het verkrijgen van de vergunning.

Wie die deadlines mist, riskeert een boete; en die boetes worden steeds vaker effectief uitgeschreven.

391 boetes in negen maanden tijd

In de eerste negen maanden van 2025 (januari tot september) werden al 391 EPB-boetes opgelegd. Dat is nu al het hoogste aantal in zes jaar tijd. Daarnaast verstuurde de overheid 1.732 aanmaningen naar verbouwers die hun aangiftetermijn hadden overschreden en op een sanctie konden rekenen als ze niet snel in actie schoten.

Die sterke stijging is volgens VEKA te verklaren door een nieuw behandelingssysteem dat efficiënter werkt en toeliet een achterstand weg te werken. Met andere woorden: dossiers die vroeger mogelijk onder de radar bleven, worden nu sneller en grondiger opgevolgd.

Het financieel effect daarvan is meteen zichtbaar. In de eerste drie kwartalen van 2025 werd al 1.130.000 euro aan EPB-boetes geïnd. Een gemiddelde boete bedraagt zo’n 2.893 euro. Het geld vloeit naar het Energiefonds, dat onder meer energiebesparende maatregelen in Vlaanderen ondersteunt.

Verhaert: ‘Regelzucht leidt tot onrechtvaardigheid’

Oppositieparlementslid Marianne Verhaert neemt geen blad voor de mond. Volgens haar treft het systeem vooral verbouwers die door omstandigheden nét in de problemen zitten.

“Hoe meer cijfers we boven tafel krijgen, hoe duidelijker het wordt: deze regering straft mensen die net in de miserie zitten”, zegt ze. “Deze regelzucht leidt tot pure onrechtvaardigheid. Mensen die door omstandigheden hun woning niet kunnen afwerken, moeten geholpen worden, niet beboet.”

Verhaert verwijst naar situaties die veel verbouwers maar al te goed kennen: een aannemer gaat failliet, materialen zijn niet leverbaar, de werken lopen uit of de kosten lopen hoger op dan gepland. In zulke omstandigheden is het afronden van een EPB-dossier, laat staan het behalen van alle energie-eisen, vaak het laatste waar een verbouwer aan toe komt.

Minister Depraetere houdt de regels aan, maar laat uitzonderingen toe

Minister Melissa Depraetere erkent dat er een verschil bestaat tussen wie moedwillig regels negeert en wie door overmacht in de problemen raakt. Ze benadrukt dat de overheid wél rekening houdt met uitzonderlijke situaties. Wie echte overmacht kan aantonen, zoals een plotse zware ziekte of brand, kan uitstel of zelfs kwijtschelding krijgen.

Maar de lat ligt hoog. Een aannemer die vertraging oploopt, financiële moeilijkheden of een chaotische verbouwing vallen doorgaans niét onder overmacht. En net dat maakt dat veel verbouwers die te goeder trouw handelen, toch in de gevarenzone belanden.

Ondanks eerdere uitspraken dat ze alle dossiers wou bekijken om onterechte boetes te vermijden, plant de minister voorlopig geen evaluatie of versoepeling van het systeem. Dat stoot op onbegrip bij Open VLD en andere critici, die vrezen dat nog meer mensen in de toekomst met hoge boetes geconfronteerd zullen worden.

Strengere controles, strengere gevolgen

Het nieuwe controlesysteem maakt dat Vlaanderen meer dan ooit inzet op naleving van de energieregels. Voor de overheid is dat logisch: betrouwbare energieprestaties zijn cruciaal om de klimaatdoelstellingen te halen en om te garanderen dat woningen echt energiezuinig worden gebouwd of gerenoveerd.

Voor verbouwers betekent dit echter dat elke vertraging – zelfs als die niet hun fout is – financiële gevolgen kan hebben. De EPB-aangifte wordt een administratieve verplichting die je niet meer zomaar van je to-dolijst kunt schuiven.